Leesclubvragen Land weg

Leesclubvragen Land weg

Michiel Löffler: Land weg

Op een dag heeft de boer er genoeg van, of het is hem allemaal teveel. Hij verlaat zijn boerderij en gaat op stap. Zijn broer blijft achter, alleen met de koeien.

De wereld is groot en gaat maar langzaam aan hem voorbij, op een trekker gaat alles veel sneller. Maar er is ruimte. Vrijheid. Lucht.
Vreemd dat het zo rustig is. Miljoenen mensen in de steden maar niemand die tussen de dorpen loopt. Koeienharen aan roestig prikkeldraad, nog van vorig jaar, nu staan de dieren op stal.

 

GESPREKSVRAGEN

1a. Waarom denk je dat de schrijver het boek ‘Land weg’ heeft genoemd?

1b. Je zou het boek een ‘quiet novel’ kunnen noemen. Waarom?

2. Waar denk je dat het boek zich afspeelt?

3. Waarom gaat de ene broer op weg?

4. De schrijver zegt dat het boek over de botsing tussen stad en platte land gaat. Wat denk je dat hij daarmee bedoelt?

5. De schrijver noemt de plattelandscultuur cyclisch en achterwaarts gericht, in tegenstelling tot de stedelijke cultuur die lineair en toekomst gericht is. Zie je daarvan dingen terug in het boek?

6. Met welke boeken zou je het boek kunnen vergelijken, qua thematiek, qua vorm?

7. In het laatste hoofdstuk staan verschillende verwijzingen naar eerdere passages. Welke zijn dat, en waarom staan ze daar?

8. Het boek heeft min of meer een open einde. Hoe denk je dat het verder zou kunnen gaan?

9. Wat denk je dat er uiteindelijk met het geld van de boer gebeurt?

10. ‘Er is geen terug alleen maar verder’ In hoeverre is dit van toepassing op de thematiek van het boek?

 

ANTWOORDEN VAN DE AUTEUR

1a. Land weg, of landweg, verwijst natuurlijk naar een meerdere dingen: de boer gaat letterlijk van zijn land weg, en loopt vaak over landwegen. Uiteindelijk verlaat hij ook het vaste land; zijn doel ligt in de zee. En zelfs daar, op het zevende continent, is geen land, slechts drijvend plastic.

1b. De term ‘quiet novel’ wordt in de verenigde staten vaker gebruikt, maar is niet duidelijk gedefinieerd. Je zou het begrip kunnen definiëren aan de hand van wat het niet is. Een quiet novel is geen boek met (wilde) avonturen, het is geen actie-roman, geen boek met seks, drugs en rock-and-roll, et cetera. Zo gedefinieerd valt ‘Land weg’ onder deze noemer.

Een andere omschrijving:
Quiet novels to me are those written with emotional and intellectual constraint. A quiet novel keeps the reader on an even keel because the style tends toward calmness. Events may be very dramatic, but they're described with restrained prose so that the reader isn't feeling emotionally pulled. Stimulating and challenging questions may arise, but because they're written with understatement, the reader doesn't feel stirred up intellectually. In quiet novel, I as a reader, feel more like an observer. This doesn't mean I'm not drawn into the story or that I don't emotionally connect with the characters, but rather that I'm not experiencing it with great dramatic pulls. I feel compassion for characters, but the writing doesn't make my pulse race or my body twitch. My heart doesn't break although I understand the heartbreak the character is feeling.

Het is aan de lezer te bepalen of deze omschrijving op het boek van toepassing is.

2. In ieder geval in een land waar heel wat te lopen valt, dus Nederland valt af. Een land ook met kanalen, met rivieren, met grote akkers. En als je altijd naar het westen loopt kom je aan de zee; een zee met een groot getijde verschil en met overmatige algengroei. Als je dan weet dat de auteur in Frankrijk woont, is het antwoord simpel.

3. Alles in het boek wijst er op dat het bedrijf eigenlijk te klein is om twee personen (of families) te voeden. De normale gang van zaken bij boeren was altijd dat slecht één kind het ouderlijk bedrijf overnam; de andere kinderen werden geacht wat anders te gaan doen, en als er echt niets anders was konden ze altijd nog priester worden. Tegenwoordig bebouwen de boeren gemiddeld steeds meer land en is dat ook nodig om het hoofd boven water te houden. Dat betekent tegelijkertijd dat het aantal boeren sterk afneemt.

4. De twee broers staan natuurlijk voor ‘het platte land” en de vrouwen, vooral die met de hanenkam, voor de stedelijke bevolking. De broers zijn geworteld in het bestaan op de boerderij. Hun leven is min of meer zoals het honderden of duizenden jaren geweest is, en op vele plekken ter wereld nog steeds is. Je produceert of maakt wat je nodig hebt om te leven: graan, melk, vlees, groenten om te eten, hout om huizen te bouwen en voor de haard, fruit voor brandewijn etc. Dat wat over blijft verkoop je of ruil je. De winst is een reserve voor slechte jaren. Verder doe je vooral dat wat je ouders deden: in hun ritme wordt je in je jeugd opgenomen en je gaat ermee door tot aan je dood. Op zo’n manier leven nog steeds miljarden mensen, maar deze manier van leven wordt verdrongen door de zogenaamde stedelijke cultuur: de landbouw wordt gerationaliseerd, er worden grote machines ingezet, er is technische vooruitgang, de productie is kapitaalintensief en energie-intensief, je produceert voor geld, je kunt carrière maken. Dat wat je nodig hebt koop je, winst investeer je, en als je geen winst hebt leen je geld bij de bank. Je leert, je gaat werken, je gaat met pensioen.

Uiteindelijk overwint in het boek de stedelijke cultuur: de boer verdwijnt letterlijk (de ene broer) of figuurlijk (de andere broer die ‘agrariër’ wordt). En zelfs de ‘terug naar de natuur’ wens van de ‘hanenkam’ is uiteindelijk onderdeel van de stedelijke cultuur en niet boers.

5. Ik probeer in mijn boeken een eenheid van stijl en inhoud te vinden. In Unamuno is dat bijvoorbeeld het taalgebruik dat aansluit bij het verhaal. In Land Weg is de opzet van het hele boek lineair en voorwaarts gericht. Het begint en gaat vervolgens chronologisch naar het einde. De afzonderlijke hoofdstukken hebben vaak cyclische elementen: de broers oriënteren zich vooral aan het verleden: vanuit het heden gaat het terug naar het verleden, om dan weer in het heden aan te komen.

6. Het boek ‘hoe God verdween uit Jorwerd’ van Geert Mak beschrijft in wezen dezelfde ondergang van de plattelands cultuur. In Nederland is het boerenland vooral in de jaren vijftig en zestig sterk veranderd, en nu is eigenlijk het gehele land ‘verstedelijkt’. Qua stijl – een kabbelende, verhalende, haast oppervlakkige, lijn, waarbij het grootste deel van het verhaal onder het oppervlakte lijkt te liggen- ben ik geïnspireerd door Hemmingway, en dan met name ‘The old man and the sea’.

7. ‘Maar het lijkt een verhoging, een heuveltje misschien’ verwijst naar pag 137: de stieren die gefotografeerd worden op een heuveltje zodat ze imposanter lijken dan ze zijn. Juist op een heuveltje gaat de boer op zijn metgezel wachten. ‘Een geur van rotting stijgt op uit de groene brei’ verwijst naar pag. 153: het nest met rotte eieren en de geslachte haan. Metafysisch zou je kunnen zeggen dat de kruisbestuiving tussen de oude boerencultuur en de nieuwe terug-naar-het-land beweging onvruchtbaar blijft: de oude cultuur is impotent.

8. Er is (zie ook vorige vraag/antwoord) weinig hoop en alternatief: de boer, die ook nog eens niet zwemmen kan, loopt het onbekende wad op, en wordt duizelig van de zwavelgassen die uit een gistende brei groene algen opstijgt. Wellicht loopt hij verder en zal hij overvallen worden door de vloed. Waarschijnlijker is dat hij dood of bewusteloos neervalt, zoals meerdere paarden en varkens overkomen is in/op/boven de Normandische en Bretonse algen. Algenplagen die overigens veroorzaakt zijn door de intensieve landbouw: de moderne landbouwer veroorzaakt (mede) het uitsterven van de oude boer.

9. Het geld, gewikkeld in een plastic zakje, zal meegenomen worden door het water, en zich bij de oneindige afvalmassa voegen die ook wel het zevende continent wordt genoemd. Daar vormt het zakje met gouden korenhalmen de schat die onder de akker begraven ligt.

10. De (moderne) tijd stopt niet, zelfs als je zou willen dat alles bleef zoals het was. De ontwikkelingen gaan verder, de ene cultuur verdringt de andere, en vandaaruit kan iets ontstaan dat lijkt op wat er al was. Opnieuw.

 

Contact

Uitgeverij Marmer
Bezoekadres: Amalialaan 126 B | 3743 KJ Baarn
Postadres: De Botter 1 | 3742 GA Baarn

E: info@uitgeverijmarmer.nl 

KVK-nr: 32136101
BTW-nr: NL 8195.286.38.B.01