Leesclubvragen Vaderval

Leesclubvragen Vaderval

Peter Drehmanns: Vaderval

Vaderval is het tragikomische verslag van een kat-en-muisspel tussen een vader en een zoon, een even onbarmhartige als aangrijpende roman, geschreven in een bezielde stijl. In 2015 won Peter Drehmanns de Halewijnprijs voor zijn hele oeuvre. Uit het juryrapport: ‘In al zijn vermakelijkheid schudt deze auteur ons wakker, verbaast, ontroert, prikkelt en zet wezenlijk aan het denken.’

GESPREKSVRAGEN

1. De verteller van het verhaal, Ben Teister, gebruikt nooit het bezittelijk voornaamwoord (‘mijn’) als hij het over zijn vader heeft. Waarom zou dat zijn?

2. Ben je het ermee eens dat de roman als een afrekening gelezen kan worden? Of is er misschien eerder afgunst in het spel van de zoon jegens de vader, en zo ja, waarom dan?

3. De zoon zet zich verbeten af tegen alles wat de vader vertegenwoordigt. Toch slaagt hij er maar ten dele in om niet te worden besmet door het gedrag van zijn vader. Waaruit blijkt dat onder meer?

4. Als Ben Teister hoort dat zijn vader is overleden blijft hij daar vrijwel onbewogen onder. Verandert die gemoedstoestand nog in de loop van het verhaal?

5. Wanneer begon je te vermoeden dat de vader misschien niet dood is? Kwam dat vermoeden overeen met wat er aan het eind van het boek onthuld wordt over deze kwestie?

6. Er is een moment in het verhaal waarop de zoon zich door zijn vader tegelijkertijd ernstig bedreigd en hevig besmeurd voelt. Wanneer vindt dat moment plaats?

7. Het hele verhaal wordt verteld in de tegenwoordige tijd en vanuit de ik-figuur. Van p. 246 tot p. 264, als Ben Teister naar de dodentempel in Abydos gaat, is er evenwel sprake van de verleden tijd en wordt de ik een hij. Waarom zou de auteur tot deze ingreep hebben besloten?

8. Denk je dat Vaderval een autobiografische roman is?

9. Harry Teister, de vader, zou je kunnen karakteriseren als een ambivalent wezen. Waaruit blijkt dat?

10. Ook de houding van Ben Teister tegenover zijn vader wordt gekenmerkt door ambivalentie. Kun je dat toelichten?

11. De vader speelt een spel met zijn zoon Ben. Wat zou de reden of het doel hiervan zijn?

 

Lezingen

Peter Drehmanns geeft lezingen. Ook een bezoek aan een leesclub behoort tot de mogelijkheden. Neem hiervoor contact op met de uitgeverij: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

ANTWOORDEN VAN DE AUTEUR

1. Daardoor wil hij de afstand uitdrukken die hij voelt ten opzichte van zijn vader. Met zijn moeder voelt hij zich meer verwant; die verdient volgens hem dan ook het bezittelijke voornaamwoord ‘mijn’.

2. Het is hooguit een verkapte afrekening, een poging daartoe. Er is zeker afgunst in het spel, omdat de vader (ondanks zijn laakbare gedrag) wordt afgeschilderd als een levenskunstenaar, iemand die met veel schwung zijn bestaan bestiert en iedereen naar zijn pijpen kan laten dansen. De ik-figuur (de zoon) beschouwt zichzelf eerder als levensonbekwaam, iemand die niet goed raad weet met de wereld om zich heen en zijn rol daarin. Hij zegt ook over zichzelf: ‘Jij kunt alleen in fictie de werkelijkheid eronder krijgen’.

3. Dat blijkt vooral als hij met Ada, de vriendin van zijn vader, naar bed gaat. Kennelijk zit het rokkenjagers-gen ook in hem, hoezeer hij die eigenschap ook verafschuwt.

4. Door de (zogenaamd) postume streken van zijn vader raakt Ben sowieso steeds meer (tegen zijn wil weliswaar) betrokken bij het leven van zijn verwekker. Met name in het laatste deel, als Ben weer is teruggekeerd van zijn avontuur in Egypte, lijkt hij meer gevoelens te koesteren jegens Harry en heeft het er alle schijn van dat zijn woede is geluwd en hij zich heeft verzoend met de man die hij zo minachtte.

5. [dit antwoord komt geheel voor rekening van de lezer]

6. Dat is wanneer hij ontdekt dat zijn vader ook allerlei pogingen heeft ondernomen om zich als schrijver te onderscheiden. Daarmee komt hij zogezegd op het terrein van zijn zoon. Die becommentarieert deze voor hem onthutsende ontdekking als volgt: ‘Jij, die altijd hebt gedacht dat je met je schrijverij iets had wat helemaal van jezelf was, onvervreemdbaar, iets waardoor je je beslissend van hem onderscheidde… Iets waaraan hij zich in de verste verte niet waagde omdat het volkomen buiten zijn macht lag. De parvenu. De ploert die niet alleen voor kenner van de letteren wenste door te gaan maar ook als beoefenaar van de letteren de wereld wilde verbluffen.’

7. In dit stuk van de roman wordt Ben Teister, de zoon en de verteller, helemaal een speelbal van het verhaal dat zijn vader voor hem heeft bedacht. Daarom verliest hij zijn status als verteller en is hij ook niet langer de baas over zichzelf: op weg naar de definitieve ontmoeting met zijn vader wordt hij een personage (een ‘hij’) terwijl zijn vader de regie nu volledig heeft overgenomen.

8. Slechts gedeeltelijk. Ben Teister is ook een schrijver (net zoals de auteur van Vaderval) en de typering die de vader van zijn romans geeft lijkt eveneens toepasbaar op het werk van Drehmanns. Anderzijds zijn de plot en bepaalde gebeurtenissen in de roman te grotesk en/of buitenissig om voor werkelijk door te kunnen gaan. Bovendien wordt in Vaderval (net zoals bijvoorbeeld in Drehmanns’ roman De schrijver en zijn meisjes) stelling genomen tegen een autobiografische duiding, bijvoorbeeld in dit fragment: ‘[..] in een wereld waarin de mensen tegenwoordig met het schuim op de mond eisen dat alles Echt Gebeurd is. Is dat niet wonderlijk, ja paradoxaal: terwijl onze werkelijkheid almaar virtueler en abstracter wordt, wordt fictie steeds vaker verward met feiten, wordt vrijwel elk boek hardnekkig gelezen als autobiografie.’

9. Dat blijkt uit de discrepantie tussen zijn gedrag en wie hij werkelijk is, althans volgens zijn zoon, die hem omschrijft als ‘semi-intellectuele tussenhandelaar’, ‘immorele moralist’, ‘misogyne womanizer’, ‘familiewaarden predikende isolationist’, ‘megalomane kruimelaar’ en ‘conformistische schuinsmarcheerder’.

10. Enerzijds wil Ben niets meer te maken hebben met zijn vader en anderzijds wil hij hem ‘inlijven, elke vezel van hem verkennen’. Hij verkettert hem en toch interesseert hij zich ook mateloos voor hem. Met name zijn escapade met Ada, de vriendin van de vader, getuigt van deze tweeslachtige houding. Dat beseft hij zelf ook later als hij die escapade als volgt becommentarieert: ‘[..] toen je hem wilde straffen en tegelijk omarmen, hem evenzeer probeerde te exorciseren als te usurperen, toen je je beijverde hem te doden en tot leven te wekken.’

11. Er zou wraak in het spel kunnen zijn omdat de vader erachter is gekomen dat zijn zoon met zijn vriendin naar bed is gegaan én van plan is hem door het slijk te halen met een rancuneuze roman (de wraak van de vader op de wraak van de zoon). Een ander motief zou kunnen zijn dat de vader de zoon voor zijn karretje wil spannen en hem zover wil krijgen dat hij zich aan hem (de vader) onderwerpt en uiteindelijk een positief levensverhaal over zijn verwekker op schrift stelt. Ook mogelijk: dat de vader zijn zoon duidelijk wil maken dat die op het verkeerde spoor zit en zich juist moet verzoenen met hem. Nog meer redenen zijn geldig wat mij betreft.

Contact

Uitgeverij Marmer
Bezoekadres: Amalialaan 126 B | 3743 KJ Baarn
Postadres: De Botter 1 | 3742 GA Baarn

E: info@uitgeverijmarmer.nl 

KVK-nr: 32136101
BTW-nr: NL 8195.286.38.B.01